1 - مخالفت احتماليه فى المثل علم اجمالى دارم به وجوب احد الامرين يا ظهر يا جمعه اگر يكى از آن دو را ترك كنم احتمال دارد كه واجب واقعى همان بوده و من مخالفت كرده‌ام پس مخالفت احتماليه است كما اينكه موافقت احتماليه هم دارد يا مثل علم اجمالى به حرمت احد الامرين و ارتكاب يكى از آن دو كه احتمال مخالفت دارد . 2 - مخالفت قطعيه فى المثل در مثال اوّل هر دو را ترك كنم يا در مثال دوم هر دو را مرتكب شوم يقين مىكنم كه حكم واقعى هركدام بوده مخالفت شده ، فعلا بحث ما راجع به مخالفت قطعيه با علم اجمالى است مخالفت قطعيه خود سه نوع است : 1 - مخالفت قطعيه التزاميه و آن عبارتست از اينكه : فقط و فقط حكم شرعى واقعى معلوم بالاجمال را ملتزم نشوم و اعتقاد قلبى به آن نداشته باشم چه اينكه ملتزم به خلاف آن شوم و يا در لا التزامى بسر برم امّا در مقام عمل هيچ‌گونه مخالفت قطعيه‌اى پيش نيايد و اين گاهى در شبهات موضوعيه است از قبيل اينكه شخص علم اجمالى دارد كه يا قسم خورده بر آميزش با همسرش پس مباشرت واجب شده و يا قسم بر ترك آميزش خورده پس مجامعت حرام شده در اينجا مىگويد اصل عدم قسم بر آميزش است پس آميزش واجب نيست و هكذا اصل عدم تعلق قسم بر ترك آن است پس حرام هم نيست در نتيجه به اباحه ملتزم مىشود اين مخالفت التزامه است و امّا در مقام عمل يا مجامعت مىكند پس با احتمال وجوب موافقت كرده و يا ترك مجامعت مىكند پس با احتمال حرمت موافقت شده پس مخالفت قطعيه عمليه در كار نيست البته اين مثال يك شرط هم دارد كه [ مع اتحاد زمانى الوجوب و الحرمة ] بيان مطلب : گاهى زمان احتمال وجوب و حرمت يك زمان مشخص خارجى است مثلا ساعت 10 شب جمعهء اوّل ماه و گاهى دو زمان